روانشناسی خلاقیت چیست؟

روانشناسی خلاقیت؟

صرف نظر از باورهای قدیمی که خلاقیت ناشی از نیروهای ماورایی و اسطوره ای می دانسته اند و یا افراد خاص و نابغه خلاق هستند. اما اگر از نظر علم روانشناسی و رفتارشناسی بخواهیم موضوع روانشناسی خلاقیت را بررسی کنیم می بینیم که نه تنها میان روانشناسان و پژوهشگران ذهن و روان در تعریف و تبیین آن اختلاف نظرهای بسیاری وجود دارد بلکه میان خود روانشناسان هم اختلاف نظرهای بسیاری و تعاریف متفاوتی وجود دارد.

و همواره خلاقیت مفهومی پیچیده و اسرار آمیز دارد. نه روانشناسان و نه همه رفتارشناسان توانسته اند به مفهوم واحدی دست یابند.

اما برداشتی که از نظریه های مختلف می توان داشت و شاید بتوان آن برداشت ها را در یک جمله شاید بتوان گفت خلاقیت بالاترین و با ارزش ترین محصول نهایی کارخانه ذهن و اندیشه و بالاترین مرتبه یادگیری و شکوفایی بشر است.

 akhbarrasmi-pridea

ویژگی های بارز خلاقیت

  1. خلاقیت فرآیند فکری ، روانی و ذهنی است.
  2. خلاقیت دارای محصولی به شکل ایده ، اثر(هنری، علمی،تولیدی و یا صنعتی)، راه حل، شی و یا هر چیز دیگر است.
  3. محصول خلاقیت می تواند پدیده ارتقا یافته یا اصلاح شده محصولات قبلی از طریق:
  • افزایش کاربرد عملکردی و کارایی و کاهش هزینه ها و مصرف و …
  • شکل، رنگ، اندازه و …. برای بهبود عملکرد و ….
  • ترکیب چند محصول، عملکرد و … باشد.
  1. محصول خلاقیت می تواند پدیده ای کاملا نو و جدید باشد.
  2. از پیش شرط های محصول خلاقیت علاوه بر تازگی ارزش آفرینی آن است.
  3. نکته ای که بسیار مهم است. خلاقیت یک توانایی عمومی است و در همه افراد وجود دارد.
  4. خلاقیت اکتسابی است و با آموزش قابل پرورش و رشد است.
  5. محیط و عوامل فرهنگی و اجتماعی ارتباط مستقیم با خلاقیت دارند.
  6. آدم غیر خلاق نداریم اما آدمهایی که خلاقیت خود را رشد نداده اند زیاد داریم.

 

۲ باور اشتباه از نظر مردم در مورد خلاقیت

باوراشتباه اول: گروه اول خلاقیت را همان هوش می پندارند که این در واقع باوری اشتباه است که در تحقیقات و مطالعاتی که شده به آن اشاره شده

به طور خلاصه موارد زیر برخی از نتایجی است که از پژوهش های مختلف در مورد هوش و خلاقیت به دست آمده است و در این پژوهش ها ارتباطی میان افراد باهوش و خلاق دیده نشده است (تورنس ۱۹۷۹) (گاردنر ۱۹۹۳)

  • هوش و خلاقیت دو کیفیت متفاوت هستند
  • هر فرد باهوشی لزوما خلاق نیست
  • همه ی افراد خلاق حتما از هوش بسیار بالایی برخوردار نیستند
  • برای خلاق بودن به حداقلی از هوش نیاز است

باور اشتباه دوم: عده ی زیادی معتقد هستند افراد خلاق انسانهایی خاص و استثنایی هستند و خلاقیت را منحصر به نوابغ، مخترعان و دانشمندان میدانند.

روش های پرورش خلاقیت

  1. هنر پرسیدن سوال و طراحی سوالات متفاوت:

در این روش استفاده از محیط و رفتن به محیط و سوالاتی متفاوت همچون کاربرد شباهت ها، تغییرات، تاثیرات، ترکیبات و …

 

  1. توجه به قدرت تصویر ذهنی و پرورشی توانایی های آن

تفکر خلاق معمولا با نوعی تصویرسازی ذهنی و تخیل همراه است.

 

  1. کسب تجارت جدید دانش و اطلاعات

علاوه بر خواندن به دیدار مراکز علمی و صحبت با آنها و همچین مشارکت در پروژه ها

 

  1. تیزبینی و هوشیاری به تغییرات

باید بتوانید نسبت به تغییرات و خلاهای دور و برتان حساس باشید.

 

  1. تکنیک های طوفان مغزی

در این روش توجه اولیه به سرعت تولید فکر است و نه درستی و یا نادرستی فکر ۴ تا نکته باید رعایت شود:

  • انتقاد ممنوع
  • سیالیت ذهن
  • تعداد فکر یا تعداد ایده یا کمیت ایده ها
  • ترکیب ایده ها

 

  1. سوالات ایده برانگیز

این سوالات مواردی همچون:

کاربردها: چه استفاده دیگری برای آن سراغ دارید.

شباهت ها: این موضوع به چه چیز دیگری شباهت دارد.

افزایش: برای افزایش کارایی باید چه کرد؟

کاهش: برای کاهش هزینه مصرف (هزینه) چه باید کرد؟

جایگزینی: از این وسیله به جای چه چیز دیگری می توان استفاده کرد؟

تغییر: چه تغییراتی را پیشنهاد می دهید؟

ترکیب کردن: این را با چه چیزی ترکیب کنیم؟

مثال: راجع به کاربردهای نور خورشیدو یا استفاده هر چه به ذهنتان می رسد را بگویید.

 

  1. ابتکار و تخیل

اولا نهضت ذهنتان کاملا از قید محدودیت ها، ترس ها، انتظارات، خجالت ها، و خلاصه هر چیز محدود کننده رها شود.

دوم باید آزادانه هر چیزی را تغییر بدهید رنگش را، شکلش را کارایی و کارکردش را

سوم توانایی ترکیب مورد خواسته شده با موارد دیگر و این نیاز به تخیل و تمرین و رهایی داردو

چهارم: ابتکار دو معقوله است:

  • اول: موضوعاتی که به ذهن دیگران رسید و آنها را بهینه کنید.
  • دوم: موضوعاتی که به ذهن دیگران نرسیده و جدید است.

 

خطرات:

اگر در یک موقعیت به ایده نرسیدید ناامید نشوید و خودزنی نکنید.

تفکرات منفی به خودتان راه ندهید.

مثال: اگر لازم باشد از یک رودخانه رد شوید و شما شنا بلد نباشید راهکار خلاقانه شما چیست؟
مثال:
اگر در دفتر کارتان بودید و کلید هم نداشتید و همکاران شما زودتر از شما از دفتر رفتند و در دفتر کارتان گیر افتادید راهکار خلاقانه شما برای بیرون آمدن و رفتن به خانه چیست؟ راهنمایی خانه هیچ کدام از همکاران شما نزدیک دفتر نیست که برای شما کلید بیاورند


در نظرات شرکت کنید

گردآورنده: عباس شانه سازان

شما همچنین ممکن است مانند

ارسال یک دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

ثبت‌نام